HIZLI OKUMA PERFORMANSINI ARTIRIYOR

Sabah İşte İnsan Gazetesi - Temmuz 2006

Günümüzde yönetici ve çalışanların hızlı düşünüp hızlı hareket etmesi zorunluluk. Türkiye'ye 1970'li yıllarda hızlı okuma sistemini getiren Ord. Prof. Reha Oğuz Türkkan'ın geliştirdiği Etkin Hızlı Okuma (EHO) Programı, zamanın etkin kullanılıp bilgi birikiminin ve üretkenliğin artırılmasını sağlıyor.

"EHO yalnızca göz egzersizlerinden ibaret olan ve okumanın zihinsel yönünü es geçen hızlı okumanın ötesinde, daha faydalı bir okuma ve öğrenme yöntemi. Yüzme, araba kullanma, 10 parmak yazma gibi psikomotor bir beceri olan EHO(şu ifade daha doğru bir tanımlama olur: "psikomotor bir beceri olan hızlı okuma ile, modern öğrenme tekniklerinin birleşimi olan EHO") kişinin bilinçaltına yerleşen ve kaybedilmeyen bir davranış."

15 yıl önce bir yönetici günde 3-5 faks, mektup okurken; bugün bir yönetici internet ve e-mail'in iş yaşamına girmesiyle her gün mail kutusunda biriken 100-200 e-mail'i okumak durumunda kalıyor. Ancak okuma hızı, 15 yıl öncesinin yöneticisiyle aynı seviyede. Yani dakikada ortalama 150-180 kelime okuyabiliyor. Bu noktada hızlı okuma kursları, çalışanların zamanlarını daha iyi kullanmalarını sağlayan, üretkenliklerini ve iş performanslarını geliştiren bir beceri sunuyor. Yapılan araştırmalar hızlı ve etkin okumanın iş yaşamındaki önemini ortaya koyuyor. US News&World Report'un yayımladığı bir araştırmaya göre ortalama bir üst düzey yöneticiye hafta boyunca 22 saat zaman ayırması gereken doküman geliyor, ancak ayırabileceği yalnızca yedi saati var. Xerox firmasının yaptığı diğer bir araştırmaya göre bir profesyonel yalnızca gündemi takip edebilmek için ayda 1 milyon kelimeyi gözden geçirmek zorunda. The New York Times'ın pazarları çıkarttığı gazetede yer alan bilgiler, 19. yüzyılda yaşayan bir insanın tüm hayatı boyunca okuduğu bilgilerin tümüne eşit. 2001'de ABD'de 1,4 trilyon e-mail yazıldı. Oysa yalnızca altı yıl önce bu sayı 40 milyardı. Yani, altı yılda yüzde 3 bin 500 arttı. Bu örnekleri çoğaltmak mümkün.

Türkiye'nin geleceğine yönelik projeler
Sosyal, kültürel ve ekonomik konularda geleceğe yönelik tahmin ve planlama çalışmaları yapan Alternatif Gelecekler Araştırma Geliştirme Danışmanlık (ALGE), Türk Gelecek Araştırmaları Vakfı (TÜGAV) ile beraber çeşitli eğitim projeleri yürütüyor. TÜGAV'ın Onursal Başkanı Ord. Prof. Reha Oğuz Türkkan başkanlığında sürdürülen Etkin Hızlı Okuma (EHO) Projesi'yle anlayarak ve etkin hızlı okuma becerilerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yapılıyor. Uzun yıllar ABD'de akademik çalışmalarını sürdüren Türkkan, geliştirdiği hızlı okuma tekniklerini 1970'li yıllarda Türkiye'ye tanıttı. 2000'de oğlu Tuğrul Türkkan'la, yeni ve çağdaş öğretim ve okuma yöntemlerinin hızlı okuma tekniğine uyarlanmasıyla EHO Programı'nı geliştirdi. Bu sistemin uygulanması sonucunda hem hız hem de okuma veriminde ilerlemeler kaydediliyor. Uzman eğitim kadrosunun verdiği eğitimlere işgünü içersinde e-mail, dosya, evrak, doküman gibi birçok yazılı metinle ilgilenmek durumunda kalan profesyoneller ve işadamları başta olmak üzere avukat, mali müşavir ve doktor gibi çok okumak zorunda kalanlar, ÖSS ve OKS gibi sınavlara hazırlanan öğrenciler, üniversite ve yüksek lisans öğrencileri katılıyor. Türkkan'ın hazırladığı eğitim setlerini alarak kendi kendine de öğrenmek mümkün. (şu an kendi kendine öğrenim seti mevcut değil.)

Dört adımda etkin ve hızlı okuma
Hızlı okuma yöntemi, çeşitli göz idmanları sayesinde göz algılama kapasitesini geliştirme ve gözün görme alanını genişletme temeline dayanıyor. Belirli bir çalışma döneminin ardından okuyucuların okuma hızları yüzde 200-300 oranında artıyor. Dört aşamalı EHO Programı, okuyucuların bilgiye daha hızlı ve etkin şekilde ulaşmalarını ve verimli bir okuma alışkanlığına sahip olmalarını sağlayan teori ve uygulama esaslı bir öğrenme ve okuma sistemi. 20 gün süren programda her gün yaklaşık birer saat pratik ve egzersiz eğitimler veriliyor. Bu süre sonunda göze ritim ve hız, beyne alışkanlık ve etkin-esnek bir tutum kazandırılmasıyla kişiler eskisine göre ortalama 2,5 kat daha hızlı okuyor.

EHO Programı'nın birinci aşaması Fotoğrafik Okuma'da okuyucu ilk önce basit bir konsantrasyon ve gevşeme yöntemiyle beynin okuması ve öğrenmesi için hazır hale geliyor. Metne hiçbir yere odaklanmaksızın bir fotoğrafa bakar gibi bir bütün olarak bakılıyor. İkinci aşama olan Ön Okuma'da okumaya hazırlık yapılıyor. Çok hızlı okumadan önce metin hakkında fikir edinilen bu aşamada, okuyucunun ilgi ve merakı artıyor. Metnin önemli noktalarına hızlıca bakarak konuyu öğrenen okuyucu, daha sonra bu metni ne amaçla okuduğunu gözden geçiriyor. Üçüncü aşama Çok Hızlı Okuma'da, okurken gözün metin üzerinde daha hızlı kaydırılması ve daha geniş kelime gruplarına bakılması sağlanıyor. Egzersizler sonucu, göz hızlanıyor ve ritim kazanıyor. Bu süreçte göz hızı artırıp geniş bloklar halinde bakma alışkanlığı edinilene kadar metinler anlamadan okunuyor. Alışkanlık edinildikten sonra anlama beraberinde geliyor. Son aşamadaysa okuyucu metni okumayı tamamladıktan sonra önemli noktaları tekrar gözden geçiriyor. Okuyucu metni derinlemesine okurken daha iyi özümsemek ve akılda tutabilmek için notlar alıyor, neden-sonuç bağlantıları kuruyor, zihin haritaları çiziyor. Okuyucunun her aşamayı ilk önce öğrendiğini, ardından egzersizlerle ustalaştığını söyleyen Türkkan, tüm aşamaların ardı ardına uygulanması sonucu, çabuk okuyan ve kavrayan etkin bir okuyucu haline gelindiğini belirtiyor. Bu sistemi oturttuktan sonra okuyucunun amaçladığı bilgiye daha çabuk ulaşacağını, okuduğunu daha iyi anlayacağını ve daha uzun süre akılda tutacağını vurgulayan Türkkan şöyle konuşuyor: "EHO Programı yalnızca göz egzersizlerinden ibaret olan ve okumanın zihinsel yönünü es geçen hızlı okumanın ötesinde, daha faydalı bir okuma ve öğrenme yöntemi. Yüzme, araba kullanma, 10 parmak yazma gibi psikomotor bir beceri olan EHO Yüzme, araba kullanma, 10 parmak yazma gibi psikomotor bir beceri olan EHO (şu ifade daha doğru bir tanımlama olur: "psikomotor bir beceri olan hızlı okuma ile, modern öğrenme tekniklerinin birleşimi olan EHO"), kişinin bilinçaltına yerleşen ve kaybedilmeyen bir davranış. Nasıl her insan yüzmeyi ya da bisiklete binmeyi öğrenebilirse, doğru sistem ve tekniklerle hızlı ve etkin okumayı öğrenebilir."

Türkiye'de bir profesyonelin işgününün ortalama yüzde 20'sinden fazlasını okumaya ayırdığını söyleyen Türkkan, "Yaklaşık bir saatle dört saat arası okumakla geçiyor. Bir profesyonel e-mail, dosya, rapor ve evrak okumaya günde ortalama bir buçuk saatini ayırmak zorunda kalıyor. Ayda toplam 45, yılda 540 saatini okumaya harcıyor" diyor. İş dünyasına yönelik verilen eğitimlerin içeriğinde; hızlı okuma tekniği, bilgisayar destekli göz algılama hızını ve ritmini geliştiren çalışmalar, ön okuma, esnek okuma, aktif okuma gibi modern etkin okuma teknikleri, konsantrasyonu geliştiren çalışmalar ve zihin haritası gibi öğrenme teknikleri yer alıyor.

Bilgi birikimini ve üretkenliği artırıyor
EHO eğitimi almış bir yöneticinin normal okuma hızının ortalama iki buçuk katına çıktığını dile getiren Türkkan, "Belirli bir alışma döneminden sonra bu rakam dört beş kata yükselebilir. Bu durumda aynı miktarda materyali günde 36 dakikada, ayda 18 saatte, yılda da toplam 216 saatte bitiriyor. Her ay 27 saat, tüm yılda da 324 saat (41 işgünü) zaman kazanıyor" diyor. İş hayatında hem zamanı daha etkin kullanmak hem de bilgi çağında yöneticilerin bilgi birikimlerini ve üretkenliklerini artırmak açısından EHO programının temel bir gereksinim olduğunun altını çiziyor. Türkkan ve ekibinin eğitim verdikleri arasında; Turkcell Genel Müdürü Muzaffer Akpınar ve yönetim kadrosu, Levi's Genel Müdürü Sibel Üney, Borusan Telekom Genel Müdürü Burak Gökmen, Garanti Portföy Genel Müdürü Gür Çağdaş, Abbott Genel Müdürü Cihangir Koşu, Avea CFO'su Fabrizio Mambrini, Toyota, Siemens BS, Akbank, FinansBank, Yapı Kredi Bankası, Pfizer, Pirelli gibi birçok şirketin yöneticileri bulunuyor.

Ord. Prof. Reha Oğuz Türkkan kimdir?
New York Columbia ve CCNY Üniversiteleri eski öğretim üyesi Ord. Prof. Reha Oğuz Türkkan, 1960-1969 arasında ABD'de beşi hızlı okuma kursu olmak üzere 124 öğretim merkezi kurdu. Başkan olduğu Learning Foundations Vakfı'na ABD Federal hükümetince dört eyaletin öğretim tekniklerini yenileme görevi verilen Türkkan, ünlü bilim adamı Prof. Dr. Skinner ve Prof. Crowder'la "Sorularla Programlı Öğrenim" metodunu geliştirdi. ABD'deki eğitime katkıları nedeniyle "Who's Who" ansiklopedisinde yer aldı. ABD'de bulunduğu süre içerisinde "Psikolojinin İş Dünyasında Başarıya Etkisi ve Uygulanışı", "İkna Psikolojisi ve Satış Teknikleri" konularında iş dünyasına yönelik eğitimler veren Türkkan, 1970'lerde Türkiye'ye gelerek hızlı okuma tekniğini tanıttı. Çok hızlı okuma konusunda Türkiye'de ilk kitabını 1985'te yayımladı. Türkkan'ın hızlı okuma tekniğini Türkiye'ye tanıttığı yıldan itibaren etkin hızlı okuma üzerine beş kitap, bir eğitim seti, yedi bilgisayar yazılımı, okuma alışkanlıkları ve gelişimi üzerinde çeşitli deney, araştırma ve raporlar hazırladı. 1987'den itibaren birçok firmaya, kamu kuruluşuna, okullara ve dershanelere eğitimler veren Türkkan, İstanbul dışında temsilciliklerle eğitim ve seminerler vermeye devam ediyor.